Wolfgang A. Mozart

Sensacyjne odkrycie!

Dokonano sensacyjnego odkrycia. Trwają badania nad nieznanymi utworami Wolfganga A. Mozarta znalezionymi na Jasnej Górze. Jeśli potwierdzi się autorstwo, to będzie to sensacja na skalę światową. Aria na sopran, klarnet i orkiestrę, a także dwa inne utwory odnalezione w zbiorach klasztoru na Jasnej Górze wyszły spod pióra Wolfganga Amadeusza Mozarta (1756 – 1791) - taką hipotezę stawia dr hab. Remigiusz Pośpiech, przewodniczący Zespołu Naukowo - Redakcyjnego Jasnogórskich Muzykaliów, profesor Uniwersytetu Opolskiego. Jeżeli jego przypuszczenia zostaną potwierdzone przez międzynarodowych mozartowskich ekspertów, to odkrycie będzie największą muzyczną sensacją XXI w. Jasnogórskie muzykalia to imponująca kolekcja ponad 3 tys. utworów. Mniej więcej 2 tys. z nich stanowią rękopisy. Trafiały tam przez wieki na potrzeby kapeli stacjonującej na Jasnej Górze. Wśród nich znajduje się 18 partytur sygnowanych nazwiskiem kompozytora. Wszystkie są pracami kopistów, którzy przypisali autorstwo Mozartowi. 15 z nich to dzieła powszechnie znane. Jednak trzy nie figurują w tzw. Katalogu Köchla, czyli najważniejszym spisie dzieł wszystkich mistrza. Prawdopodobnie eksperci ze słynnego Mozarteum w austriackim Salzburgu zbadają, czy odnalezione w zbiorach muzycznych Jasnej Góry utwory, sygnowane nazwiskiem Wolfganga Amadeusza Mozarta, to rzeczywiście dzieła słynnego kompozytora. 2 maja podczas XVIII Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Sakralnej "Gaude Mater" w Częstochowie wykonano jeden z tych utworów - arię. To nieznany dotychczas utwór, podpisany nazwiskiem Mozarta, a muzyka brzmi jak jego twórczość. Mamy nadzieję, że efektem festiwalu będą też badania nad tym utworem. Jeśli to rzeczywiście dzieło Mozarta, to byłaby sensacja na skalę światową - powiedziała Małgorzata Nowak, dyrektor festiwalu. Jak poinformował w piątek przewodniczący Zespołu Naukowo-Redakcyjnego Jasnogórskich Muzykaliów dr hab. Remigiusz Pośpiech z Uniwersytetu Opolskiego, będzie on zabiegał o to, by utwory zbadali najlepsi, czyli austriaccy lub niemieccy badacze twórczości Mozarta, prawdopodobnie z Mozarteum w Salzburgu. Zespół znalazł w jasnogórskich zbiorach 20 rękopisów sygnowanych nazwiskiem Mozarta, z czego 7 to utwory znane, w 4 innych przypadkach stwierdzono już, że autorami byli inni kompozytorzy, a 9 to dzieła nieznane, nieujęte w katalogu twórczości kompozytora. Do chwili stwierdzenia, że kto inny był autorem tych kompozycji, szanse na to, iż to rzeczywiście dzieła Mozarta, są jak 50 do 50. Aby przesądzić o autorstwie, konieczne są drobiazgowe analizy stylu, fraza po frazie, w porównaniu z innymi utworami. Chcielibyśmy, żeby dokonali ich wybitni specjaliści o międzynarodowej renomie - powiedział dr hab. Pośpiech. Wolfgang Amadeusz Mozart napisał ponad 600 kompozycji. Przypuszcza się, że w Polsce mogą być jego inne nieznane dzieła, najwięcej jest ich właśnie na Jasnej Górze. To największy historyczny zbiór muzyczny w Polsce, jeden z największych w Europie Środkowowschodniej. Liczy ponad 3 tys. utworów. Członkowie działającego od 2003 r. Zespołu Naukowo-Redakcyjnego Jasnogórskich Muzykaliów przypuszczają, że mogą być tam również nieznane dzieła Josepha Haydna, wymaga to jednak dalszych analiz. To nie koniec jasnogórskich rewelacji - Remigiusz Pośpiech wysłał do zbadania również partytury innego wielkiego klasyka wiedeńskiego Józefa Haydna (1732–1809), wydobyte z przepastnych archiwów na Jasnej Górze.

(ted)

Rodzina Mozarta.

Mozart w rejestrze narodzin salzburskiego ratusza figuruje jako Joannes Chryzostomus Wolfgangus Theophilus. Wolfgang A. Mozart, okazał się cudownym dzieckiem. W wieku 3 lat gra na klawikordzie. Rok później na skrzypcach. W wieku pięć i pół lat tworzy własne kompozycje. W wieku 6 lat występuje przed cesarzem austriackim Franciszkiem I. Ojciec pragnie pokazać go Europie wierząc, że dzięki temu zapewni mu w przyszłości niezależność finansową i artystyczną. W podróży spędza 11 lat Wspólnie z siostrą Anną Marią występuje przed większością koronowanych głów Europy. Przedłużony pobyt w Londynie i chciwość ojca źle wpłynęły na losy Wolfganga, nękały go choroby, dur brzuszny dręczy go już do końca życia. Nie ma przyjaciół. Nie rozwinęła się w pełni osobowość Mozarta. Zanim skończył 12 lat skomponował trzy opery, sześć symfonii i setki innych utworów. W 1777 roku ponownie wyrusza na trasę koncertów po Niemczech. Na prośbę ojca towarzyszy mu matka. To dzięki niej młodzieniec nie porzucił planów koncertowych i nie zrezygnował z kariery dla pięknych oczu Aloysii Weber, swojej uczennicy muzyki, szesnastoletniej sopranistki z Mannheim. Wyjazd do Paryża okazał się złym posunięciem. Mozart stracił już urok cudownego dziecka, a uwaga paryskiej publiczności skupiła się na rywalizacji dwóch innych kompozytorów, Glucka i Pucciniego. Było im ciężko. Życie w brudnym i cuchnącym Paryżu powoduje, iż matka ciężko choruje i wkrótce umiera. Ojciec obarcza syna winą za śmierć żony. Wraca do Salzburga. Odrzuca posadę organisty na dworze arcybiskupa. Leopold jest wściekły. Stworzył Wolfganga i teraz nie chce, ani nie potrafi pozwolić mu na samodzielność. Wolfgang jedzie do Wiednia. Zatrzymuje się u Aloysii Weber, która już jest mężatką (jej mąż malarz Józef Lange namalował najwierniejszy portret Mozarta). Mozart skierował uwagę na jej młodszą siostrę Konstancję i mimo sprzeciwu ojca, żeni się w 1782 r. Problemem Mozarta jest niespokojna natura. Nie potrafił usiedzieć w jednym miejscu, wciąż poszukuje nowego otoczenia i nowych wrażeń. Słynął z dowcipu i frywolności, ale czasami był wulgarny. Listy do kuzynki Basle pełne erotycznych wynurzeń, przez długie lata były ukrywane. Dziś przypuszcza się, iż cierpiał na zespół Tourette’a. Jest to zaburzenie psychiczne, które cechuje się szeregiem tików, strojeniem grymasów, pochrząkiwaniem i miotaniem niecenzuralnych słów. Syndrom ten wyjaśnia niesłychany dar szybkiego myślenia Mozarta i jego konwulsje, a także wielki spokój, jaki spływał na niego przy fortepianie, gdyż automatyczne ruchy uwalniały go od tików. W tamtej epoce sprośności Mozarta nie robiły większego wrażenia. Kładziono je na karb buzującej radości życia. (Rokoko, było dosyć dziką epoką, a kloaczne słownictwo było w rodzinie Mozartów na porządku dziennym). Wolfgang przeklinał swój wygląd. Był mizernej postury. Mierzył 152 cm wzrostu, miał dużą głowę, wystający nos, brzydką ospowatą cerę. Podobno był krótkowidzem. Jednakże dumą napawały go wspaniałe, gęste, puszyste, blond włosy, więc rzadko używał modnej wówczas peruki. Lubił się stroić, szczególnie lubił czerwony kolor, co widać na zachowanych do dziś portretach. Jak na swoje czasy Mozart zarabiał bardzo dobrze. Otrzymywał wynagrodzenie za zamawiane kompozycje, koncerty i lekcje muzyki. Ale ani on, ani Konstancja nie mieli pojęcia jak zarządzać finansami i całe życie narzekali na ich brak. Lekarstwem, którego potrzebował, była stała posada przy dworze, zapewniająca protekcję i stabilizację. Okazja nadarzyła się w 1787 roku, gdy cesarz Józef II z wielkim entuzjazmem odniósł się do jego twórczości. Okazało się jednak, że dwór cesarski popiera innego kompozytora, Włocha Antonio Salieriego. Mozart poczuł się głęboko rozczarowany, gdy ostatecznie Salieri został mianowany cesarskim kapelmistrzem, a on sam musiał zadowolić się posadą nadwornego muzyka komponującego lekkie utwory taneczne na zamówienie. Wobec braku stałej posady skwapliwie przyjmował każde nadarzające się zamówienie. Ostatnie cztery lata życia spędził w skrajnym ubóstwie, tonąc w długach, ale to właśnie wtedy powstały znakomite dzieła: Don Giovanni i Czarodziejski flet. Jesienią 1791 r. stan jego zdrowia pogorszył się znacznie, nie wstawał już z łóżka. 1 grudnia został mianowany dyrektorem muzycznym katedry św. Stefana w Wiedniu, co wreszcie mogło położyć kres jego problemom finansowym. Niestety, zmarł cztery dni później 6 grudnia 1791 roku w wieku 35 lat. Na łożu śmierci dyktował swemu ulubionemu uczniowi Sussmayrowi Requiem - ostatnie swoje niedokończone dzieło zamówione przez hrabiego Fraza von Walsegg - Stupach – który zwykł uzyskiwane w ten sposób utwory przedstawiać jako własne. Został pochowany w zbiorowej mogile. Pogrzebem zajął się baron Van Swieten, gdyż Konstancji nie było wówczas w Wiedniu. Był jednym z najbardziej kreatywnych geniuszy muzycznych wszechczasów. Napisał ponad 630 utworów muzycznych, które do dziś z wielką przyjemnością słucha się w salach koncertowych czy w operze. Jego muzykę słyszymy w telefonach komórkowych, w metrze, w szpitalach noworodki uspakaja się i usypia muzyką Mozarta. Mało znanym jest fakt, iż w wieku 17 lat dawał koncerty w Polsce we Lwowie a później w Gdańsku, Warszawie i Lublinie.

(ted)

MOZART, WOLFGANG AMADEUS BIOGRAPHY

(1756 - 1791)

The youngest child and only surviving son of Leopold Mozart, Wolfgang Amadeus was born in Salzburg in 1756, the year of publication of his father's influential treatise on violin-playing. He showed early precocity both as a keyboard-player and violinist, and soon turned his hand to composition. His obvious gifts were developed under his father's tutelage, with those of his elder sister, and the family, through the indulgence of their then patron, the Archbishop of Salzburg, was able to travel abroad, specifically, between 1763 and 1766, to Paris and to London. A series of other journeys followed, with important operatic commissions in Italy between 1771 and 1773. The following period proved disappointing to both father and son, as the young Mozart grew to manhood, irked by the lack of opportunity and lack of appreciation of his gifts in Salzburg, where a new Archbishop proved less sympathetic. A visit to Munich, Mannheim and Paris in 1777 and 1778 brought no substantial offer of other employment and by early 1779 Mozart was reinstated in Salzburg, now as court organist. Early in 1781 he had a commissioned opera, Idomeneo, staged in Munich for the Elector of Bavaria and dissatisfaction after being summoned to attend his patron the Archbishop in Vienna led to his dismissal. Mozart spent the last ten years of his life in precarious independence in Vienna, his material situation not improved by a marriage imprudent for one in his circumstances. Initial success with German and then Italian opera and series of subscription concerts were followed by financial difficulties. In 1791 things seemed to have taken a turn for the better, in spite of the lack of interest of the successor to the Emperor Joseph II, who had died in 1790. In late November, however, Mozart became seriously ill and died in the small hours of 5th December. Mozart's compositions were catalogued in the 19th century by Köchel, and they are generally now distinguished by K. numbering from this catalogue.

Operas

Mozart was essentially an operatic composer, although Salzburg offered him no real opportunity to exercise his talents in this direction. The greater stage works belong to the last decade of his life, starting with Idomeneo in Munich in January 1781. In Vienna, where he then settled, his first success came with the German opera or singspiel Die Entführung aus dem Serail (The Abduction from the Seraglio), a work on a Turkish theme, staged at the Burgtheater in 1782. Le nozze di Figaro (The Marriage of Figaro), an Italian comic opera with a libretto by Lorenzo da Ponte based on the controversial play by Beaumarchais, was staged at the same theatre in 1786 and Don Giovanni, with a libretto again by da Ponte, in Prague in 1787. Così fan tutte (All Women Behave Alike) was staged briefly in Vienna in 1790, its run curtailed by the death of the Emperor. La clemenza di Tito (The Clemency of Titus) was written for the coronation of the new Emperor in Prague in 1791, no such commission having been granted Mozart in Vienna. His last stage work, a Singspiel, was Die Zauberflöte (The Magic Flute), mounted at the end of September at the Theater auf der Wieden, a magic opera that was running with success at the time of the composer's death.

Church Music

As he lay dying Mozart was joined by his friends to sing through parts of a work that he left unfinished. This was his setting of the Requiem Mass, commissioned by an anonymous nobleman, who had intended to pass the work off as his own. The Requiem was later completed by Mozart's pupil Süssmayer, to whom it was eventually entrusted. Mozart composed other church music, primarily for use in Salzburg. Settings of the Mass include the Coronation Mass of 1779, one of a number of liturgical settings of this kind. In addition to settings of litanies and Vespers, Mozart wrote a number of shorter works for church use. These include the well known Exsultate, jubilate, written for the castrato Rauzzini in Milan in 1773 and the simple four-part setting of the Ave verum, written to oblige a priest in Baden in June 1791. Mozart's Church or Epistle Sonatas were written to bridge the liturgical gap between the singing of the Epistle and the singing of the Gospel at Mass. Composed in Salzburg during a period from 1772 until 1780, the sonatas are generally scored for two violins, bass instrument and organ, although three of them, intended for days of greater ceremony, involve a slightly larger ensemble.

Vocal and Choral Music

In addition to a smaller number of works for vocal ensemble, Mozart wrote concert arias and scenes, some of them for insertion into operas by others. Songs, with piano accompaniment, include a setting of Goethe's Das Veilchen (The Violet).

Orchestral Music

Mozart wrote his first symphony in London in 1764-5 and his last in Vienna in August 1788. The last three symphonies, Nos. 39, 40 and 41, were all written during the summer of 1788, each of them with its own highly individual character. No. 39, in E flat major, using clarinets instead of the usual pair of oboes, has a timbre all its own, while No. 40 in G minor, with its ominous and dramatic opening, is now very familiar. The last symphony, nicknamed in later years the Jupiter symphony, has a fugal last movement, a contrapuntal development of what was becoming standard symphonic practice. All the symphonies, of course, repay listening. Of particular beauty is Symphony No. 29, scored for the then usual pairs of oboes and French horns and strings, written in 1774, the more grandiose Paris Symphony, No. 31, written in 1778 with a French audience in mind, the Haffner, the Linz and the Prague, Nos. 35, 36 and 38. The so-called Salzburg Symphonies, in three movements, on the Italian model, and scored only for strings, were probably intended for occasional use during one of Mozart's Italian journeys. They are more generally known in English as Divertimenti, K. 136, 137 and 138. The symphonies are not numbered absolutely in chronological order of composition, but Nos. 35 to 41 were written in Vienna in the 1780s and Nos. 14 to 30 in Salzburg in the 1770s. The best known Serenade of all is Eine kleine Nachtmusik (A Little Night-Music), a charming piece of which four of the five original movements survive. It is scored for solo strings and was written in the summer of 1787, the year of the opera Don Giovanni and of the death of the composer's father. The Serenata notturna, written in 1776 in Salzburg uses solo and orchestral strings and timpani, while the Divertimento K. 247, the Lodron Night-Music, dating from the same year, also served a social purpose during evening entertainments in Salzburg. Cassations, the word more or less synonymous with Divertimento or Serenade, again had occasional use, sometimes as a street serenade, as in the case of Mozart's three surviving works of this title, designed to mark end of year university celebrations. Generally music of this kind consisted of several short movements. Other examples of the form by Mozart include the so-called Posthorn Serenade, K. 320, which uses the posthorn itself during its course and the Haffner Serenade, designed to celebrate an event in the Haffner family in Salzburg. The Serenade K. 361, known as the Gran Partita, was written during the comnposer's first years of independence in Vienna and scored for a dozen wind instruments and a double bass. Mozart wrote some 30 keyboard concertos. The earliest of these are four arrangements of movements by various composer, made in 1767, in the form of keyboard concertos. In 1772 Mozart arranged three sonatas by the youngest son of J.S. Bach, Johann Christian, to form keyboard concertos. These last three concertos are not generally included in the numbering of the concertos. Apart from these arrangements Mozart wrote six keyboard concertos during his years in Salzburg. The more important compositions in this form, designed clearly for the fortepiano, an instrument smaller than the modern pianoforte and with a more delicately incisive tone, were written in Vienna between 1782 and 1791, principally for the composer's use in subscription concerts with which he at first won success in the imperial capital. Of the 27 numbered concertos particular mention may be made of the Concertos in C minor and D minor, Nos. 24 and 20, K. 491 and 466. Mozart completed his last piano concerto No. 27, K. 595 in B flat major, in January 1791. Mozart wrote a series of five concertos for solo violin one in 1773 and four in 1775 in 1775 at a time when he was concertmaster of the court orchestra in Salzburg. Of these the last three, K. 216 in G major, K. 218 in D major and K. 219 in A major are the best known, together with the splendid Sinfonia concertante of 1779, for solo violin and solo viola. The Concertone for two solo violins, written in 1774, is less frequently heard. Mozart's concertos for solo wind instruments include a concerto for bassoon, two concertos for solo flute and a concerto for solo oboe, with a final concerto for clarinet written in October 1791. Mozart wrote four concertos for French horn, principally for the use of his friend, the horn-player Ignaz Leutgeb and a Sinfonia concertante for solo wind instruments, designed for performance by Mannheim friends in Paris. During his stay in France in 1778 he also wrote a fine concerto for flute and harp, intended for unappreciative aristocratic patrons there.

Chamber Music

It was inevitable that Mozart should also show his mastery in music for smaller groups of instruments. With some reluctance he accepted a commission in Mannheim for a series of quartets for flute and string trio, two of which he completed during his stay there in 1777/8. A third flute quartet was completed in Vienna in 1787, preceded by an oboe quartet in Munich in 1781, a quintet the following year for French horn, violin, two violas and cello and finally, in 1789, a clarinet quintet, the wind part for his friend Anton Stadler, a virtuoso performer on the newly developed clarinet and on the basset-clarinet, an instrument of extended range of his own invention. Mozart's work for string instruments includes a group of string quintets, written in Vienna in 1787 and, over the course of around twenty years, some 23 string quartets. Particularly interesting are the later quartets, a group of six dedicated to and influenced by Joseph Haydn and three final quartets, the so-called Prussian Quartets, intended for the cello-playing King of Prussia, Friedrich Wilhelm II. To the body of music of more serious intention may be added Ein musikalische Spass, K. 522 (A Musical Joke) for two horns and solo strings, written in 1787. The music is a re-creation of a work played for and presumably composed by village musicians, including formal solecisms and other deliberate mistakes of structure and harmony. There are other chamber music compositions, principally written during the last ten years of Mozart's life in Vienna, involving the use of the piano, an instrument on which Mozart excelled. These later compositions include six completed piano trios, two piano quartets, and a work that Mozart claimed to consider his best, a quintet for piano, oboe, clarinet, bassoon and French horn, K. 452. Mozart added considerably to the violin and piano sonata repertoire, writing his first sonatas for these instruments between the ages of six and eight and his last in 1788, making up a total of some thirty compositions. On the whole the later sonatas intended for professional players of a high order have more to offer than the sonatas written for pupils or amateurs, although there is fine music, for example, in the set of six sonatas written during the composer's journey to Mannheim and Paris in 1777 and 1778.

Piano Music

Mozart's sonatas for the fortepiano cover a period from 1766 to 1791, with a significant number of mature sonatas written during the years in Vienna. The sonatas inculde much fine music, ranging from the slighter C major Sonata for beginners K. 545 to the superb B flat Sonata, K. 570. In addition to his sonatas he wrote a number of sets of variations, while his ephemeral improvisations in similar form are inevitably lost to us. The published works include operatic variations as well as a set of variations on the theme Ah, vous dirai-je, maman, known in English as Twinkle, twinkle, little star.

Organ Music

There is very little organ music by Mozart or, indeed, by other great composers of the period, although organ improvisation was an art generally practised, then as now. Mozart's organ music includes a few compositions for mechanical organ, one improvisation, transcribed from memory by a priest who heard most of it, and a number of smaller compositions perhaps intended for organ, written in childhood. Mozart's last appointment in Salzburg was as court organist, and there are significant organ parts in some of the church sonatas he wrote during that brief period, in 1779 and 1780.

(ted)

Życiorys cudownego dziecka - Wolfganga A. Mozarta

Wolfgang Amadeusz Mozart urodził się w 27 stycznia 1756 roku w Salzburgu , na granicy Alp austriackich .Jego ojciec Leopold był kompozytorem i pedagogiem. Jako trzyletnie dziecko, Mozart próbował samodzielnie wygrywać na klawesynie zasłyszane melodie. Gdy miał cztery lata rozpoczął u swojego ojca naukę muzyki, a rok później zaczął sam komponować utwory. Wolfgang okazał się ,,cudownym dzieckiem " już w 1762 roku ,kiedy podróżował z ojcem i siostrą Anną Marią po Europie z koncertami .Odwiedzając różne kraje, młody kompozytor miał okazję poznawać różne gatunki muzyki oraz spotkać wielu sławnych ludzi. Podczas pierwszej podróży ośmioletni Mozart wydał drukiem swoje pierwsze 4 sonaty skrzypcowe. Natomiast w czasie pobytu w Anglii skomponował 6 dalszych sonat poświęconych królowej tego kraju. W wieku trzynastu lat kompozytor otrzymał stanowisko pierwszego skrzypka w nadwornej orkiestrze arcybiskupa w rodzinnym mieście. Dostojnik ten był postacią niesympatyczną, a swoich muzyków traktował jak służbę dworską. Lata przepracowane na tym stanowisku były dla Mozarta pasmem przykrości i upokorzeń. Dlatego też pewnego dnia rozgniewany złym traktowaniem kompozytor opuścił Salzburg i osiedlił się w Wiedniu. Wolfgang. Nie był pierwszym kompozytorem, który zdecydował się nie związywać z żadnym dworem. Jego sytuacja życiowa jednak znacznie się pogorszyła, a szczególnie po ślubie, ze śpiewaczką Konstancją Weber. Mimo stałych problemów, głównie finansowych Mozartowi udało się skomponować jeszcze wiele wybitnych utworów. W Wiedniu musiał walczyć rywalizującym kompozytorem włoskim Antoniem Salierim ,który intrygował przeciw niemu i buntował włoskich śpiewaków. Mozart umarł najprawdopodobniej na skutek infekcji nerek. Pochowano go we wspólnym grobie dla ubogich i najbiedniejszych, jednak do tej pory nie można ustalić miejsca jego wiecznego spoczynku. Liczba jego dzieł wynosi 630 kompozycji. Tworzył on opery poważne, komiczne oraz singspiele, któremu to gatunkowi nadał najwyższą rangę. W twórczości instrumentalnej doprowadził do najwyższego mistrzostwa i doskonałości formy cyklu sonatowego i symfonicznego. Komponował muzykę o idealnym składzie, harmonii i doskonałej konstrukcji formalnej, a przy tym pogłębiającej się z biegiem lat dramatycznej ekspresji. Twórczość Mozarta jest niezwykle bogata, co tłumaczy się rzadką cechą talentu jaką był obdarzony. Uważam, że Mozart gdyby żył dłużej, niewątpliwie wzbogaciłby świat o znacznie więcej wybitnych utworów. Pozostawił jednak po sobie imponujący dorobek. Genialność, piękno, a nade wszystko sympatię wobec ułomności ludzkiej natury charakteryzują dojrzałe arcydzieła Mozarta. Użyję sława geniusz, najwybitniejszy kompozytor wszechczasów. Myślę, że gdyby wcześniej został zauważony jego talent, Mozart zostałby już w czasach kiedy żył ogłoszony geniuszem geniuszy.

(ted)

Dzieje kultury muzycznej

Człowiek cieszy się muzyką, potrafi radować się jej brzmieniami, upajać melodyjności, fascynować rytmem, zachowywać barwnością instrumentów. Jest ona bowiem wszędzie, jest ona różna, rozwija się w różnoraki sposób, różnie oddziałowuje na ludzi, ale jest i nikt nie jest wobec niej obojętny. Muzyka należy do najbardziej podstawowych potrzeb ducha ludzkiego i jest samodzielnym tworem, będąc jednocześnie najbardziej wyszukaną formą artystyczną. Człowiek cieszy się muzyką, potrafi radować się jej brzmieniem, upajać melodyjnością, fascynować rytmem, zachwycać barwnością instrumentów. Nic więc dziwnego, że muzyka jest ważnym elementem liturgii kościelnej, gdyż nawet z niej wywodzi się, a główne nurty rozwoju muzyki miały miejsce właśnie w kościele, i główne wykształcenie form muzycznych (wystarczy przypomnieć Mszę i jej rodzaje) przypada na kompozycje muzyki sakralnej, ceremonialnej czy żałobnej- począwszy od małych form, skończywszy na oratoriach czy wspomnianych już mszach. Muzyka przemawia do wszystkich wrażliwych słuchaczy, ale nikt nie potrafi wyrazić słowami, na czym polega jej piękno, jej siła oddziaływania, dlaczego właściwie nas porusza, co składa się na jej głębię, jej wyraz. Istota i charakter muzyki nie są łatwe do uchwycenia. Muzyka ma więc swoje głębokie tajemnice. Skoro więc muzyka to tajemnie oddziałujący twór, jaka więc była jej geneza? W mitach różnych ludów jest ona pochodzenia boskiego, należała od najdawniejszych czasów do dziedziny kultu. Może mieć ona tysiące kształtów i postaci. Znakomitymi przykładami są tutaj intelektualni i emocjonalni kompozytorzy - Jan S. Bach, Ludwig van Beethoven, Fryderyk F. Chopin oraz Wolfgang A. Mozart, którzy pisali utwory bardzo subiektywne, ale jakże wypracowane i wyraziste w swej formule i duchowości każdego człowieka. O potrzebie muzyki świadczą wymownie wykopaliska, w których znajdowano także instrumenty. Różne są teorie na temat początków muzyki. Jest ona tak dawna jak bodaj sam rozwój człowieka. Zanim pojawiły się pierwsze formy muzykowania, które w domyśle możemy przypisywać ludziom z cywilizacji antycznych, musiały istnieć formy prymitywne. Przypuszczalnie u początków muzyki był śpiew. Prawdopodobniej był on najpierw formą komunikacji emocjonalnej. Na kształtowanie się muzyki miała prawdopodobnie duży wpływ na rytmizowaną modlitwę, a później w muzyce świeckiej praca zbiorowa. W muzyce już na trochę wyższym etapie rozwoju spotykamy ważną cechę synkretyzm. Oznacza to jednoczesne i nierozłączne wystąpienie trzech dziedzin sztuki: muzyki, poezji i tańca. Ta sytuacja była swoistą koniecznością, gdyż żadna z tych dziedzin nie była na tyle wykształconą i nie osiągnęła jeszcze takiego poziomu by móc istnieć samodzielnie. U początków rozwoju muzyka kojarzyła się często z kultem religijnym. Była też związana ze świeckimi formami życia - głównie z poezją i dramatem, dlatego niektóre formy poetyckie są równoznaczne z formami muzycznymi. Muzyka ta była przede wszystkim muzyką wokalną, potem na przestrzeni dziejów powstały formy przeznaczone do wykonania wokalno - instrumentalnego czy wyłącznie instrumentalnego. Pamiętajmy, także, że im wyższe są to wartości, tym bardziej są ukryte. Ich dostępność wzrasta w miarę obcowania z nimi, a stosowanie historii muzyki - zwłaszcza poparte słuchaniem arcydzieł komponowanych w poznawanych okresach - stanowi tu szczególnego rodzaju wtajemniczenie. Życzę Wam wysokiego stopienia wtajemniczenia.

(ted)

Wolfgang A. Mozart - podróże po europie

Jego ojciec Leopold, znakomity skrzypek, był kapelmistrzem na dworze arcybiskupa Salzburga. Wcześnie docenił niezwykłe zdolności syna i postanowił pokazać światu ów niepowtarzalny talent, wierząc, że dzięki temu zapewni mu w przyszłości niezależność finansową i artystyczną. Mozart wyruszył w swoją pierwszą podróż po Europie w szóstym roku życia i spędził w niej 11 lat. Towarzyszyła mu o cztery lata starsza siostra, Anna Maria, utalentowana klawikordzistka. Wspólnie występowali w największych miastach i najlepszych domach zachodniego świata. Mozart grał przed większością koronowanych głów ówczesnej Europy. W Londynie tłum płacił 2 szylingi i 6 pensów (dzisiaj równowartość 6, 80 funta), żeby go zobaczyć, a on zabawiał gawiedź swoimi sztuczkami. Do najpopularniejszych należała- wykonana wspólnie z Anna Maria - gra na klawikordzie na cztery ręcę z klawiatura zasłoniętą kawałkiem sukna. Ten nienaturalny tryb życia odbił się niekorzystnie na zdrowiu i osobowości Mozarta. Wolfgang był mniejszy i szczuplejszy niż inni chłopcy w jego wieku, i często nękały go choroby; niektóre, jak dur brzuszny, dręczyły go już do końca życia. Jego pogodne usposobienie przysporzyło mu popularności i ułatwiło kontakty z ludźmi poznanymi w podróżach. Ale ciągła wędrówka nie pozwalała na nawiązanie bliższych znajomości, dlatego Mozart w tym okresie nie miał przyjaciół. Do domu powrócił w 1773 r. i ponownie opuścił go dopiero po czterech latach, wyruszając w trasę koncertową po Niemczech. Na prośbę ojca towarzyszyła mu matka. To dzięki niej młodzieniec nie porzucił swych planów koncertowych i nie zrezygnował z kariery dla pięknych oczu Aloysii Weber, szesnastoletniej sopranistki z Mannheim. Przeprowadzka do Paryża okazała się złym posunięciem. Mozart stracił już urok cudownego dziecka, a uwaga paryskiej publiczności skupiła się na rywalizacji dwóch innych kompozytorów, Glucka i Piccinniego. Kiedy więc w lipcu 1777 r. zmarła jego matka, Wolfgang przyjął stałą posadę organisty na dworze arcybiskupa Salzburga i wrócił do domu. Wolfgang Amadeusz Mozart przyszedł na świat 27.I.1756 roku w Salzburgu - niewielkiej miejscowości leżącej w Austrii. Był synem Leopolda i Anny Marii Mozartów. Był z kolei ich siódmym dzieckiem, z których tylko on i jego starsza siostra Marianna zwana pieszczotliwie Nannerl pozostali przy życiu. Pozostała piątka zmarła w wieku niemowlęcym. Leopold piastował urząd wicekapelmistrza Salzburga i w istocie, mimo wielu starań nigdy nie udało mu się uzyskać wyższego stanowiska. Po śmierci problemy z Hieronimem Colloredo, który został mianowanym nowym arcybiskupem Salzburga. Konflikt między rodziną Mozartów a arcybiskupem Colloredo był tak silny, że zyskał sławę światową i przeszedł do historii. Mówiąc o rodzinie Mozartów warto wspomnieć o samej matce Wolfganga. Była o rok młodsza od męża, wcześnie osierocona, zawsze uznawała wyższość Leopolda. Była dobrą nieco ograniczoną kobietą, co nie wyklucza, że była dobrą matką, żoną i gospodynią, ciekawą wszystkich salzburskich ploteczek. To po niej odziedziczył Wolfgang wszystkie swoje naiwne, wesołe dziecinne cechy. Ojciec natomiast po ukończeniu studium filozofii i prawa objął w roku 1743 służbę u arcyksięcia. Leopold był najstarszym synem mistrza - introligatora Jana Jerzego Mozarta. Leopold wyróżniał się wśród rodzeństwa bystrością umysłu, co potwierdza fakt, iż nie został rzemieślnikiem jak jego bracia. Po śmierci Jana Jerzego Leopold został wysłany na studia teologiczne w Salzburgu. W jego głowie powstawały jednak inne projekty przyszłego życia - nie chciał być księdzem. Rozpoczął studiować logikę i prawo. Niestety i te studia musiał przerwać i wystąpił jako kamerdyner w służbę dziekana salzburskiej kapituły. Wracając do Wolfganga Amadeusza można zauważyć, że jego geniusz w przeciętnej rodzinie był prawdziwym cudem i zbawieniem, a także nadzieją na jej lepsze życie. Przez pierwsze trzy lata swojego życia Wolfgang miał sposobność przysłuchiwania się koncertującej siostrze, która grą na klawesynie zachwycała wielu słuchaczy. Dopiero mając cztery lata, zaczął dokładnie zapoznawać się z instrumentami, wtedy to powstawały pierwsze jego kompozycje, które w istocie wymagały kilku poprawek. Leopold szybko odkrył geniusz Wolfganga. Dla małego chłopca uczenie się menuetów i innych utworów fortepianowych było zajęciem łatwym i przyjemnym. Na menueta potrzebował pół godziny, na większy utwór godzinę by potem zagrać go w najdokładniejszej wersji. Nie tylko muzyka zajmowała całe jego dzieciństwo. Uczył się także matematyki, w której także wykazywał umiejętności. Kiedy uczył się rachunków wówczas wszystko : meble, podłoga, krzesła były pokryte wieloma liczbami pisanymi kredą. Zamiłowanie do matematyki pozostało mu do końca życia. Rozwiązywał nawet znane anegdoty min. o perskim wynalazcy. Wolfgang od wczesnego dzieciństwa podróżował po całej Europie, gdzie dawał wiele zachwycających i niewątpliwie udanych koncertów. Pierwsza z nich wiodła Mozarta na dwór elektora Maksymiliana III w Monachium; Wolfgang kończył wtedy zaledwie szósty rok życia. Następnie odbył podróż do Wiednia, gdzie zachorował na szkarlatynę, która być może była jedną z wielu przyczyn jego przedwczesnej śmierci. Następnie udaje się jeszcze na Węgry, do Francji, Anglii goszcząc w takich miastach jak: Monachium, Ludwigsburg, Schwetzingen, Frankfurt, Belgia, Holandia, Szwajcaria i Augsburg. Gdy był jeszcze dzieckiem nie był samolubny, dumny, uparty, lecz przeciwnie - spokojnym, grzecznym chłopcem. Gdy dorósł wszystko się zmieniło. Stał się we wszystkich sprawach porywczy i prędki. Był człowiekiem noszącym w sobie swoje przeciwieństwo. Raz był wulgarny, drugi uprzejmy i kulturalny aż do przesady. Jedno jednak zachowało mu się od początku do końca życia. Zawsze bawiło go przekręcanie słów, dziecinne przezwiska, komiczne bzdurzenie. Leopold jako niezły psycholog doskonale rozszyfrował zachowanie swojego syna. Zwracał uwagę, że: "rządzą nim dwie przeciwne sobie zasady - za dużo lub za mało, i żadnej pośredniej drogi". W istocie było tak jak mówił Leopold. Wolfgang nigdy nie nauczył się kierować sobą, nie miał zmysłu do domowego porządku, do właściwego gospodarowania pieniędzmi. Zawsze potrzebował kogoś, kto byłby jego przewodnikiem, myślał za niego w tych sprawach. Nawet z kobietami, które znał dobrze jak nikt inny - miał problemy. Był drobny, delikatny, niepozorny i biedny toteż, dlatego jego przeżycia z kobietami kończyły się zazwyczaj rozczarowaniem. Największym przykładem jest niespełniona miłość do Alojzy Weber. Rodzina, z której pochodziła składała się z ojca, który zawsze miał mało do powiedzenia, z okropnej mamy i pięciorga dzieci ogromnie podobnych do rodziców. Wolfgang pokochał, Alojzę nie tylko za jej wspaniały wygląd, ale i za umiejętności głosowe. Jak mówił Mozart miała przepiękną, czystą barwę głosu. Rodzinie Weberów nie wiodło się najlepiej, toteż Wolfgang zmieniając się w dobrego ducha tejże rodziny starał się im pomóc. Szukał odpowiedniego stanowiska dla Alojzy, która otrzymawszy go wreszcie, całkowicie odsunęła się od Wolfganga. On jednak nie odstąpił od rodziny Weberów i ostatecznie w 1782 poślubił młodszą siostrę Alojzy - Konstancję. Nie było to najlepsze małżeństwo, ale nie można wykluczyć faktu, iż małżonkowie kochali się. Wolfgang Amadeusz zmarł mając zaledwie 36 lat, ale zdołał przejść przez wszystkie etapy życia, które nie było dla niego słodkie. Był największym artystą, ale tylko nieliczni potrafili dostrzec i zaakceptować jego talent. Wielu próbowało usunąć go ze swej drogi artystycznej. Mimo geniuszu nie można powiedzieć, że był najszczęśliwszym człowiekiem. W rzeczy samej sam nie zdawał sobie sprawy, że ci wszyscy ludzie, których on miał w zwyczaju nazywać przyjaciółmi starali się wykorzystać jego talent dla potrzeb własnych. Widoczna jest także pewna obojętność wobec Wolfganga. Po jego śmierci nikt nie postarał się o godny pochówek dla niego. Pozwolono pochować go w zbiorowym, bezimiennym grobie, przez co nigdy nie odnaleziono jego szczątków.

Ślub w Wiedniu

Długo w nim jednak nie zabawił. Nie mógł się pogodzić z ograniczeniami narzuconymi przez dworskie obowiązki i zrezygnował z posady. Urażony tym arcybiskup, świadom ogromnej straty jaką ponosi wraz z odejściem takiego muzyka, kazał służącym brutalnie wyrzucić go z pałacu. Mozart udał się do Wiednia i zamieszkał z rodziną Aloysii Weber. A ponieważ młoda śpiewaczka była już zamężna, skierował uwagę na jej siostrę Konstancję Weber. Mimo sprzeciwów ojca Wolfganga pobrali się w 1782 r. i żyli względnie szczęśliwie. Ich związek nie był porywający, ale obydwoje potrafili korzystać z życia i dobrze się bawili w swoim towarzystwie. Gdy po Wiedniu zaczęły krążyć pogłoski o miłosnych przygodach Mozarta, Konstancja nie pozostała mu dłużna, dając solidne podstawy do podejrzeń, że ostatnie z sześciorga dzieci nie było jego. Jednak listy Wolfganga do żony, pisywane w chwilach rozłąki, świadczyły o głębokim uczuciu i szczerej tęsknocie. Jak na swoje czasy Mozart zarabiał bardzo dobrze. Otrzymywał wynagrodzenie za zamawiane kompozycje, za koncerty i lekcje muzyki. Sami tylko trzej najbogatsi uczniowie przynosili mu roczny dochód w wysokości 700 guldenów (dzisiaj równowartość 10000 funtów). Ale ani on, ani Konstancja nie mieli pojęcia jak zarządzać finansami i całe życie narzekali na ich brak. Innym problemem Mozarta była niespokojna natura. Nie potrafił długo usiedzieć w jednym miejscu i wciąż poszukiwał nowego otoczenia i nowych wrażeń. Któregoś roku zmieniał mieszkanie dziewięć razy. Lekarstwem, którego potrzebował, była stała posada przy dworze, zapewniająca protekcję i stabilizację. Okazja nadarzyła się w 1787 r. , gdy cesarz Józef II z wielkim entuzjazmem odniósł się do jego twórczości. Okazało się jednak, że dwór cesarski popiera innego kompozytora, Włocha Antonio Salieriego. Mozart poczuł się głęboko rozczarowany, gdy ostatecznie Salieri został mianowany cesarskim kapelmistrzem, a on sam musiał zadowolić się posadą nadwornego muzyka komponującego lekkie utwory taneczne na zamówienie.

Nędza

Mozart, wobec braku stałej posady, skwapliwie przyjmował każde nadarzające się zamówienie. Ostatnie cztery lata życia spędził w skrajnym ubóstwie, tonąc w długach, ale to właśnie wtedy powstały znakomite dzieła: "Don Giovanni" i "Czarodziejski flet". Jesienią 1791 r. stan jego zdrowia pogorszył się znacznie, a od 20 listopada nie wstawał z łóżka. 1 grudnia został mianowany dyrektorem muzycznym katedry św. Stefana w Wiedniu, co wreszcie mogło położyć kres jego problemom finansowym. Niestety zmarł cztery dni później. Kiedy Mozart był dzieckiem, mówiono o nim jak o dorosłym; gdy dorósł, traktowano go jak dziecko. Nie potrafił rozwinąć osobowości zdolnej do osiągnięcia szczęścia i pełni życia, a mimo to najpiękniejsza muzyka wypływała z niego w sposób zupełnie naturalny. Był jednym z najbardziej kreatywnych geniuszy wszechczasów.

Symfonia nr 41 zw. Jowiszową C-dur, KV 551

Latem 1788r. , podczas okresu względnego dobrobytu, Mozart skomponował w Wiedniu trzy symfonie. Najbardziej znana, zw. Jowiszową, została ukończona w zadziwiająco krótkim czasie, w ciągu zaledwie sześciu tygodni na przełomie lipca i sierpnia. Jej wyjątkowość polega na zakresie i różnorodności tematów melodycznych. Zakończenie symfonii, przypominające w formie fugę, interpretowano często jako przepowiednię własnej śmierci kompozytora. Należy jednak w to wątpić, ponieważ muzyka Mozarta, w odróżnieniu od muzyki Czajkowskiego, nie zawiera wątków autobiograficznych. I chociaż była to ostatnia z jego symfonii, od śmierci dzieliło go wówczas jeszcze trzy i pół roku życia.

Mała nocna muzyka G-dur, KV 525

Eine kleine Nachtmusik - serenada na kwartet smyczkowy i kontrabas została ukończona 10 sierpnia 1787 r. , tuż po objęciu przez Mozarta stanowiska muzyka na dworze cesarskim. Zgodnie z tytułem jest to muzyka lekka, przeznaczona do słuchania w godzinach wieczornych. Pierwotnie składała się z pięciu części, ale jedna z nich usunął prawdopodobnie sam Mozart przed publikacją utworu.

Koncert na róg i orkiestrę Es-dur, KV 417

Pierwszy koncert na róg powstał w Wiedniu we wczesnych latach osiemdziesiątych XVIII wieku, kiedy Mozart - nie związany na stałe z żadnym protektorem - w sposób niezależny realizował muzyczne zamówienia. Umiejętnie wykorzystał właściwości instrumentu wyróżniając go na tle całej orkiestry, przez co utorował drogę innym kompozytorom, stosującym takie samo instrumentarium

(ted)

LWOWSKI MOZART

Dnia 14 czerwca 1819 roku przybyły do stolicy J. P. Wolfgang Amadeusz Mozart, syn sławnego w świecie muzykalnym Mozarta, będzie miał honor dać wielki wokalny i instrumentalny koncert, na którym własne kompozycje grać będzie na fortepianie. Anons tej treści znaleźć można w Gazecie Warszawskiej z 12.VI.1819. Na podobne zapowiedzi natrafiamy również w niejednym numerze Gazety Lwowskiej z tego okresu, często przy tym bez adnotacji, iż chodzi o syna wielkiego Salzburczyka, co osobę mniej obeznaną z problematyką muzyczną wprowadzić może w błąd. Tymczasem Wolfgang Amadeusz junior obecny jest również na kartach almanachów kulturalnych Gdańska, Lublina i kilku dalszych miast polskich, warto przeto poświęcić nieco uwagi osobie tego muzyka, którego działalność przyczyniła się do ubogacenia życia artystycznego pozbawionej naonczas niepodległego bytu Polski, w szczególności zaś wyróżniającego się na płaszczyźnie nauki i sztuki spośród dawnych centrów Rzeczypospolitej, Lwowa.

LATA DZIECINNE, LATA NAUKI

Z małżeństwa zawartego 4.VIII.1782 ze śpiewaczką Konstancją Weber, genialny kompozytor doby klasycyzmu Wolfgang Amadeusz Mozart doczekał się sześciorga potomstwa, z którego przeżyło ojca tylko dwóch synów - najstarszy i najmłodszy. Ów drugi przyszedł na świat we Wiedniu 26 lipca 1791, na niespełna cztery i pół miesiąca przed śmiercią ojca, którego nie miał przeto możności znać. Na chrzcie otrzymał imiona Franciszek Ksawery Wolfgang, niemniej w ciągu całego swego życia artystycznego występował jako Wolfgang Amadeusz (junior) i pod tym też mianem znany był współczesnym. Kiedy liczył sobie pięć lat, matka zabrała go w swoją podróż koncertową, podczas której miał miejsce debiut sceniczny najmłodszej latorośli rodziny Mozartów. Na koncercie w Pradze wykonał on pierwszą arię Papagena z ojcowskiej opery Czarodziejski flet, do której specjalnie na tę okazję ułożono nowy tekst. Aby młody śpiewak był widoczny (i słyszalny!) postawiono go podczas występu na wysokim stole. Debiut Wolfganga Amadeusza juniora wypadł pomyślnie, wzbudzając podziw dla słuchu muzycznego i pamięci młodego talentu. Kolejne lata w jego biografii wypełnione są nauką rzemiosła artystycznego. Po powrocie do Wiednia w r. 1797 rozpoczął (w rok później) edukację w zakresie gry na fortepianie u Zygmunta Neukomma (przyszłego kapelmistrza na dworach monarszych w St. Petersburgu i Rio de Janeiro), doskonaląc następnie warsztat pianistyczny pod kierunkiem Jana Andrzeja Streichera oraz wielce cenionego w swoim czasie Jana Nepomucena Hummla. Równocześnie poznawał arkana sztuki kompozytorskiej, ucząc się jej u Jerzego Józefa Voglera (nota bene duchownego, protonotariusza apostolskiego i szambelana papieskiego) i Jana Jerzego Albrechtsbergera, kapelmistrza wiedeńskiej katedry św. Szczepana. Kształcenie młodego muzyka dopełniały lekcje śpiewu pobierane u Antonio Salieriego. Nad całością muzycznej edukacji Wolfganga Amadeusza juniora czuwał sławny Józef Haydn wespół z baronem Gotfrydem van Swieten, dyrektorem biblioteki cesarskiej i założycielem Towarzystwa Muzycznego we Wiedniu. W roku 1804 trzynastoletni natenczas Mozart dał swój pierwszy koncert publiczny jako pianista, grając na scenie teatru wiedeńskiego. Tym samym rozpoczęła się jego działalność artystyczna. Początkowo był on nadal związany z rodzinnym miastem, większość jednak swego dorosłego życia spędzić miał w Galicji, zyskując nawet w historiografii miano "lwowskiego Mozarta".

LATA LWOWSKIE

Do Małopolski Wschodniej przybył Wolfgang Amadeusz junior w roku 1808 (miał 17 lat), podejmując obowiązki nauczyciela muzyki w domu hr. Wiktora Ignacego Baworowskiego, w którego podlwowskim majątku zamieszkał. Pobierał wysoką pensję 1000 zł reńskich miesięcznie, zaś spośród dzieci jego chlebodawcy córka Henrietta okazała się uzdolnioną uczennicą. Mimo to Mozart zrezygnował po niedługim czasie ze swej posady. Jako przyczynę odejścia podał zbyt ostry klimat, niedobry fortepian, nieodpowiedni papier nutowy (!), a w szczególności monotonne życie. Przeniósł się zatem do stolicy Galicji, Lwowa, zamierzając prowadzić żywot niezależnego artysty, utrzymującego się wyłącznie z koncertów i komponowania. To jednak na dłuższą metę okazało się niemożliwe. W r.1810 podjął na powrót funkcję nauczyciela muzyki, tym razem w domu szambelana cesarskiego Janiszewskiego. Po półtora roku porzucił i tę posadę, wyjeżdżając nawet na krótko ze Lwowa. Galicji jednak nie opuścił, zyskał tu już bowiem znaczną renomę, tak, że zabiegały o niego nawet książęce rody Czartoryskich, Poniatowskich czy Sapiehów, chcąc, by Mozart podjął się edukacji muzycznej ich młodych pokoleń. Po powrocie do Lwowa rozwinął Wolfgang Amadeusz junior ożywioną działalność koncertową. Pierwszy znaczniejszy występ w galicyjskiej stolicy dał jeszcze w 1811 r. Z kolei w r.1814 odbyło się we Lwowie premierowe wykonanie jego II Koncertu Fortepianowego, który oczywiście sam zagrał. Miał już zresztą wtenczas w swojej tece kompozytorskiej niemałą liczbę dzieł. I Koncert Fortepianowy napisał jeszcze za pobytu w majątku Baworowskich, teraz zaś powstawały dalsze utwory, inspirowane niejednokrotnie folklorem Małopolski Wschodniej - i to zarówno polskim, jak i ukraińskim. Była to głównie muzyka kameralna i fortepianowa, dzieła chóralne oraz pieśni. W tej liczbie znalazła się również jedna symfonia (dla porównania: jego ojciec stworzył ich 49!), 12 polonezów na fortepian i 30 pieśni. Jego kompozycjami poczęli się interesować wydawcy, samo zaś nazwisko otwierało przed nim wiele drzwi. Zachęcony oznakami powodzenia, Wolfgang Amadeusz junior zdecydował się na przedsięwzięcie wielkiej podróży koncertowej po Europie. 17 grudnia 1818 wystąpił pożegnalnie we Lwowie, by następnie opuścić to miasto na niemal cztery lata. Swoje tournee rozpoczął od Królestwa Polskiego, dając koncert m.in. w Lublinie. Z końcem maja 1819 przybył do Warszawy, gdzie opiekę nad nim roztoczył kapelmistrz Teatru Narodowego, Józef Elsner (późniejszy nauczyciel Fryderyka Chopina), zajmując się organizacją jego koncertów. Najznaczniejszy odbył się 20 czerwca, uświetniając obchodzoną tego dnia rocznicę ogłoszenia Królestwa Polskiego. Dzień potem, po 3-tygodniowym pobycie, Mozart opuścił Warszawę, udając się do Gdańska, a stamtąd do Kopenhagi, gdzie żyła jego matka (zmarła w r.1842 w Salzburgu). Dalsze etapy podróży artystycznej to Hamburg, Berlin, Lipsk, Drezno, Praga, Wiedeń, Graz, Lublana, Triest, Wenecja, Mediolan (tam zamieszkiwał z kolei jego najstarszy brat Karol Tomasz), a dalej Zurych i Berno, skąd poprzez Pragę przybył na powrót do Wiednia. Ze swoich wojaży Wolfgang Amadeusz junior pozostawił rękopiśmienny dziennik, zawierający obok notatek również rysunki poznanych wtenczas przez muzyka osób. Cenny ów zabytek zachowany (niestety nie w całości) po dziś dzień, przechowywany jest w Bibliotece Kongresu w Waszyngtonie. W cesarskim Wiedniu bawił Mozart przez kilka miesięcy, by w październiku 1822 powrócić do Lwowa. Pozostawał tu jeszcze przez bez mała 14 lat, sporadycznie tylko wyruszając w pomniejsze podróże koncertowe. Był to okres jego aktywności przede wszystkim na polu propagowania kultury i życia muzycznego. W 1826 roku założył pierwsze we Lwowie Towarzystwo Muzyczne, mające za patronkę św. Cecylię (Towarzystwo Cecyliańskie), a zajmujące się przede wszystkim ożywianiem i popularyzacją sztuki wokalnej. Funkcjonował przy nim stojący na wysokim poziomie chór, prowadzony osobiście przez Mozarta. On również w latach 1834-1838 dyrygował orkiestrą lwowskiego teatru, zyskując tym samym trwałe miejsce w muzycznych dziejach Galicji. Sam nadal doskonalił warsztat kompozytorski, pobierając naukę w zakresie kontrapunktu u osiadłego we Lwowie Jana Moderitscha, niegdysiejszego dyrektora muzycznego opery w Ołomuńcu. Nie przestał przy tym być prywatnym nauczycielem muzyki w domach znaczniejszych rodzin lwowskich.

LATA OSTATNIE

Miasto, w którym przyszło Mozartowi juniorowi spędzić ponad ćwierć wieku swojego życia, opuścił w czerwcu 1838, przenosząc się do rodzinnego Wiednia. Przez ostatnie lata mało udzielał się publicznie, po raz ostatni występując w roku 1842 w Salzburgu podczas odsłonięcia pomnika ku czci jego ojca. Zimą r.1843/44 poważnie zachorował i za poradą przyjaciół udał się do słynnego uzdrowiska Karlsbadu (Karlove Vary) dla podleczenia. Tam też zmarł 29 lipca 1844. Rodziny nigdy nie założył. Jego najstarszy brat, osiadły w Mediolanie Karol Tomasz (z zawodu urzędnik), przeżył Wolfganga Amadeusza juniora o lat czternaście, umierając 31.X.1858 również bezpotomnie, jako ostatni z rodu wielkiego kompozytora doby klasycyzmu. Po Franciszku Ksawerym Wolfgangu pozostały liczne kompozycje, w większości nie wydane drukiem, znajdujące się dziś m.in. w bibliotekach muzycznych Londynu, Wiednia i Salzburga. Natomiast pamięć o nim wśród Galicjan, w półtora stulecia od jego śmierci, niemal całkowicie zagasła.

(ted)

Franciszek Ksawery, syn najmłodszy Mozarta

Mamy własnego „polskiego Mozarta“, jak nazywano Franciszka Ksawerego, najmłodszego syna Mozarta, który większą część swojego dorosłego życia spędził w polskim wówczas, leżącym na obszarze austriackiego zaboru, Lwowie. "Mozart gościł w Czechach pięć razy. A Ty?" Tak, nasi czescy sąsiedzi mogą pochwalić się łatwymi do odnalezienia śladami, jakie wielki kompozytor pozostawił w ich kraju. My na pytanie o związki Mozarta z Polską możemy jedynie wymienić... utwór skomponowany przez 17-letniego Chopina, będący wariacją na temat arii z „Don Giovanniego” Mozarta. Utwór Chopina w kilka lat później zrobił furorę w muzycznej Europie i sprowokował Roberta Schumanna do opublikowania opinii o naszym rodaku: „Panowie, czapki z głów, oto geniusz!“ Mizerny to plon dla poszukiwacza poloników mozartowskich... Pocieszmy się jednak tym, że mamy za to własnego „polskiego Mozarta“, jak nazywano Franciszka Ksawerego, najmłodszego syna Mozarta, który większą część swojego dorosłego życia spędził w polskim wówczas, leżącym na obszarze austriackiego zaboru, Lwowie. Franciszek Ksawery przybył do Lwowa w 1808 roku jako 17-latek (urodził się na 4 miesiące przed śmiercią swego wielkiego ojca) i aby ułatwić sobie wejście w środowisko, od początku przedstawiał się jako „Wolfgang Amadeusz Mozart junior“. Podpora w postaci sławnego ojca poskutkowała, młodzieniec szybko znalazł zatrudnienie jako nauczyciel muzyki w podlwowskim Podkamieniu, majątku hrabiego Wiktora Baworowskiego, otrzymując wysoką pensję, 1000 reńskich miesięcznie. Mimo że dzieci hrabiego były zdolne, Franciszek Ksawery opuścił majątek Baworowskich skarżąc się na zbyt ostry klimat, monotonię życia wiejskiego, niedobry fortepian i ... kiepski papier nutowy! Ponieważ próby utrzymania się we Lwowie jedynie z kompozycji nie powiodły się, Franciszek Ksawery wrócił ponownie do nauczania, tym razem w domu szambelana cesarskiego Janiszewskiego. Młody nauczyciel o snobistycznym nazwisku stał się modny. O lekcje u niego zabiegały najlepsze domy polskiej arystokracji: Czartoryscy, Poniatowscy czy Sapiehowie. Oprócz działalności pedagogicznej ambitny Mozart-junior idąc w ślady ojca zdobył popularność jako kompozytor i wykonawca własnych utworów. Wiele jego kompozycji, zwłaszcza pieśni, ale też muzyka instrumentalna jest inspirowanych folklorem polskim i ukraińskim. W 1818 roku Franciszek Ksawery udał się na 4-letnie tournee po Europie, zaczynając od Lublina i Warszawy (gdzie poznał Józefa Elsnera, późniejszego nauczyciela Chopina), przez Gdańsk do Kopenhagi (gdzie żyła jego matka Konstancja, zamężna po raz drugi w Duńczykiem Georgiem Nissenem), i dalej przez Hamburg do Lipska, Pragi, Wiednia, Triestu, Wenecji, Mediolanu. W 1822 roku Franciszek Ksawery powrócił do Lwowa, aby spędzić tu dalsze 16 lat. Nie potrzebował już wtedy afiszować się sławnym ojcem: wyrobił sobie własne nazwisko, zapracował na sympatię i uznanie swoim talentem muzycznym (co prawda nie dorównującym wielkości swego rodziciela), pedagogicznym, a wreszcie organizatorskim. Założył pierwsze we Lwowie Towarzystwo Muzyczne, tzw. „Towarzystwo Cecyliańskie“, propagujące muzykę wokalną. Franciszek Ksawery prowadził chór Towarzystwa, a także orkiestrę Teatru Miejskiego im. Rejtana we Lwowie. Przyczyną dla której Franciszek Ksawery zabawił tak długo w Lwowie była nie tyle żyłka działacza, ile... miłość do hrabiny Józefiny Cavalcabo, zamężnej, matki jednej ze swoich arystokratycznych uczennic, Julii. Związek z Józefiną trwał dalej, nawet po opuszczeniu Lwowa przez Mozarta-juniora w 1838 roku. Ją też, umierając w Karlovych Varach w 1844 roku, uczynił jedyną spadkobierczynią majątku. Pamiątki po Franciszku Ksawerym Józefina przekazała dla Mozarteum w Salzburgu. Córka Józefiny Julia, zamężna von Wabenau, niegdysiejsza uczennica Franciszka Ksawerego, wyrosła na cenioną pianistkę i kompozytorkę.

(ted)

Salzburg to miasto, urodzin Wolfganga A. Mozarta

W Salzburgu, rodzinnym mieście urodzin Wolfganga A. Mozarta, odbywa się zawsze wiele koncertów symfonicznych i kameralnych. Część oper prezentuje koncerty, pozostałe jako spektakle teatralne zrealizowane przez znakomitych europejskich reżyserów i scenografów. "Czarodziejski flet" wyreżyseruje Graham Vick, operę "Lucio Silla" - Jürgen Flimm, "Wesele Figara" - Claus Guth, reżyseria i scenografia "Idomeneo" jest to dzieło Ursel i Karla Ernesta Herrmannów. Na festiwalowe sceny wrócają "Don Giovanni" i "La Clemenza di Tito", dwie głośne i wysoko ocenione inscenizacje Martina Kuseja, których premiery odbyły się przed kilku laty. W każdym przypadku za pulpitem staną znakomici kapelmistrze z Nikolausem Harnoncourtem, Riccardem Mutim, Philippem Jordanem i Danielem Hardingiem na czele. Wśród wielu znakomitych śpiewaków, którzy wystąpią w operach Mozarta, m.in. Thomasa Hampsona, Magdaleny Kozeny, Barbary Bonney, Anny Netrebko i Kurta Molla, jest także nazwisko Piotra Beczały, który śpiewać będzie partię Don Ottavia w "Don Giovannim". Równie atrakcyjnie co roku, zapowiada się Mozart-Jahr w Bayerische Staatsoper w Monachium, gdzie wystawionych zostanie sześć oper: "Don Giovanni", "Uprowadzenie z Seraju", "Wesele Figara", "Czarodziejski flet", "La Clemenza di Tito" i "Cosi fan tutte". Każda w znakomitej obsadzie i pod równie znakomitą dyrekcją. Specjalnym wydarzeniem będzie wykonanie Mszy c-moll KV 427. Wiedeń, gdzie Mozart spędził sporą część swojego krótkiego życia, również zamierza w specjalny sposób uhonorować kompozytora. Główną sceną tych obchodów będzie odnowiony Theater an der Wien, który staje się kolejną wiedeńską sceną operową. Premiery dzieł Mozarta zostały tutaj rozłożone na cały rok. Wydarzenia rozpoczyna zapowiedziana premiera "Idomeneo". Wśród zaproszonych realizatorów (m.in. Jürgena Flimma, Patrice'a Chéreau, Keitha Warnera, Willy'ego Deckera) znalazł się Krystian Lupa, któremu zaproponowano wyreżyserowanie "Czarodziejskiego fletu". Będzie to operowy debiut tego znanego polskiego reżysera. Zapowiedziana premiera została zrealizowana we współpracy z Piotrem Salserem, projektantem kostiumów, i dyrygentem Danielem Hardingiem. Jednym z ważniejszych wydarzeń w Theater an der Wien jest "Requiem" w baletowej wersji opracowanej przez cenionego amerykańskiego choreografa Johna Neumaiera. Oczywiście trudno w tym omówieniu pominąć Warszawską Operę Kameralną i jej Letni Festiwal Mozartowski realizowany konsekwentnie od 1991 roku. Jego program, jak zwykle obejmuje wszystkie dzieła skomponowane przez Mozarta z myślą o scenie oraz wiele jego utworów kameralnych i symfonicznych, które będą prezentowane w stylowych zabytkowych wnętrzach. Również Teatr Wielki - Opera Narodowa w każdą rocznicę, wystawia kilka premier: "Czarodziejski flet" zrealizowaną przez Achima Freyera. Paryska Opera Bastille rozpoczyna mozartowską premierą "Czarodziejskiego fletu". W rocznicę urodzin kompozytora wystawiony zostanie "Don Giovanni" pod dyrekcją Sylviana Camberlinga. Ten sam dyrygent poprowadzi marcową serię przedstawień "Wesela Figara". Również nowojorska Metropolitan włącza się zawsze w obchody i reprezentuje "Czarodziejki flet", a następnie "Cosi fan tutte". Nie mniejsze bogactwo wydarzeń szykują swoim bywalcom filharmonie. Niemal każda orkiestra bierze sobie za punkt honoru złożenie z instrumentalnych dzieł Mozarta programów przynajmniej kilku koncertów symfonicznych. Zapraszamy do Salzburga, miasta Mozarta oraz pięknej muzyki, tego najznakomitszego geniusza.

(ted)

Legendy i wypaczenia o Mozarcie

Muzyka Wolfganga Amadeusza Mozarta wszędzie rozbrzmiewa, sale koncertowe pękają w szwach. Osoba wielkiego geniusza kompozytora oraz pianisty jest przyczyną wielu wyjaśnień legend, wypaczeń i niedomówień, związanych z życiem kompozytora, umożliwiając przyszłym pokoleniom bardziej obiektywną i naukową ocenę jego twórczości. Głównym tematem, od lat nurtującym dociekliwych badaczy, było ostateczne sprostowanie błędnych informacji o przyczynie śmierci Wolfganga Amadeusza Mozarta, o czasie jego pogrzebu i miejscu pochowania zwłok, oraz szczegóły związane z jego ostatnim dziełem - słynnym "Requiem", nad którym pracował on niemal do ostatniej chwili. Obecnie wiemy, że Wolfgang A. Mozart, nie został ani otruty ani potajemnie zamordowany, lecz odszedł z tego świata w wyniku ostrego ataku grypy reumatycznej, na którą cierpiał od dzieciństwa. Po śmierci, ciało jego nie znalazło się "w publicznym, nieznanym grobie", ale pochowany on został 6 grudnia 1791 r. na cmentarzu St. Marx w Wiedniu. Zwłoki jego nie zostały "włożone do szmacianego worka", ale zawinięto je w lniane płótno, co wynikało z obowiązujących ówcześnie zaleceń cesarza Józefa II, który starał się sprowadzić ceremonie kościelne do ich "pierwotnego, podstawowego znaczenia". Wolfgang A. Mozart nie umarł również "całkowicie zapomniany", jak to przekazały nam znacznie późniejsze legendy romantyczne, a wręcz odwrotnie, żałobą po jego śmierci objęta była cała Europa. Zaraz po śmierci Mozarta, niemal we wszystkich ówcześnie znanych salach koncertowych i kościołach odbywały się liczne prezentacje jego utworów, a w obchodach przodowały Praga i Wiedeń, gdzie publiczność tłumnie uczestniczyła w trwających przez wiele dni koncertach, zorganizowanych specjalnie w hołdzie pamięci tego Wielkiego Kompozytora. Ostatecznie potwierdzone również zostało, że jego nieukończone "Requiem" pisane było na zlecenie hrabiego Franza von Walsegg-Stuppacha, który co prawda życzył sobie pozostać anonimowym, ale nie z powodu "planowanego spisku" na życie kompozytora, ale tylko z bardzo przyziemnych pobudek, ponieważ on sam chciał uchodzić za twórcę zamówionego dzieła. "Requiem" ukończył ostatecznie uczeń Mozarta Franz Xaver Süssmayr, a jego pierwsze wykonanie odbyło się w dwa lata po śmierci Mozarta, 14 grudnia 1793 r., w kościele w Wiener Neustadt. Koncertem dyrygował osobiście sam hrabia von Walsegg, zbierając owacyjne oklaski za wspaniałe dzieło, a "kiedy zamknął partyturę wykonanego utworu, na okładce ukazał się napis: Requiem composto del Conte Walsegg". Wyprostowanie tych wszystkich "bardzo romantycznych legend", które narosły na przestrzeni dziejów wokół postaci W. A. Mozarta, nie umniejsza ani jego wielkiego talentu ani nie przyczynia się do zmniejszenia zainteresowania jego twórczością wśród miłośników muzyki klasycznej. Dowodem tego były tegoroczne koncerty na całym świecie, wzbogacone dodatkowo "nowym" jego utworem, nigdy nie ukończoną "Mszą c-moll" (K. 427). To dzieło, pełne emocjonalnego uniesienia, "dopracował ostatecznie" Robert Levin, amerykański muzykolog, uznawany za największego obecnie badacza i znawcę twórczości Mozarta, wykorzystując oryginalne, zachowane fragmenty utworu i notatki kompozytora. Kochani słuchajmy muzyki Wolfganga A. Mozarta - jest to piękno, radość, smutek, oraz całe jego życie przekazane nutach jego kompozycji.

(ted)

Muzyka sakralna Mozarta

Niewiele wiemy o pobożności Mozarta. Sławny reżyser Milos Forman przedstawił go w swoim filmie jako zapatrzonego w siebie lekko infantylnego geniusza korzystającego z wszelkich uciech życia. Choć, jak wiemy, zarabiał wcale niemałe pieniądze - był przecież znaną postacią w swoich czasach - to wciąż mu ich brakowało, bo podobno szybko je trwonił. Wiadomo także, że jako dojrzały mężczyzna należał do loży masońskiej - tej samej co inny kompozytor-Józef Haydn. Równocześnie jednak znane są opowieści o jego głębokiej wierze. Wystarczy wspomnieć ostatnie dzieło Mozarta - Requiem, w którym podobno zapisał swój modlący się i pełen ufności głos. Prawdy się nie dowiemy, ale ciekawy jest fakt, że w żadnej innej dziedzinie muzyki Mozart nie napisał tak wielu dzieł, jak w muzyce kościelnej. Okazuje się, że obraz Mozarta jako kompozytora jak najbardziej świeckiego, twórcy oper czy symfonii, jest po prostu nieprawdziwy, choć bardzo popularny. Znany kompozytor XX wieku - Schönberg powiedział: Obowiązującą muzyką w niebie jest Bach, ale jak aniołowie są sami, to grają sobie Mozarta". Muzykę sakralną Mozart komponował głównie w latach 1767-1780 i były to przede wszystkim kompozycje wokalne, choć nie można pominąć muzyki instrumentalnej, jak siedemnaście sonat kościelnych na dwoje skrzypiec, kontrabas i organy. Napisał aż dziewiętnaście mszy, a wśród nich Weisenhaus Messe c-moll, pewną liczbę dzieł należących do gatunku missa brevis (czyli msze krótkie), powstałych głównie w Salzburgu, i najlepiej znane: Msza Koronacyjna, Wielka Msza c-moll i - oczywiście - Requiem d-moll, które artysta napisał w 1791 roku, osiem lat po skomponowaniu ostatniej mszy. Msza Koronacyjna - nieskomplikowana i przejrzysta - została tak nazwana z powodu koronacji cudownego obrazu Matki Bożej w Maria-Plain niedaleko Salzburga. Mszę c-moll nazwano Wielką" ze względu na monumentalną koncepcję dzieła: słychać tu olbrzymie, nawet ośmiogłosowe partie chóralne, rozbudowane partie orkiestry, podział na wiele po części i wiele solowych głosów (w tym piękne wirtuozerskie fragmenty), które pisał z myślą o swej żonie Konstancji. I to ona była ich pierwszą wykonawczynią. Mozart bowiem złożył ślubowanie, że jeśli Konstancja Weber przyjmie jego oświadczyny, on skomponuje mszę - pracował nad nią w latach 1782-83, i w ten sposób powstała Wielka Msza. Nigdy jej zresztą nie ukończył, choć gdy została zaprezentowana po raz pierwszy w Salzburgu, w miejsce brakujących części kompozytor prawdopodobnie wprowadził fragmenty swoich wcześniejszych mszy. W 1901 roku Alois Schmidt zrobił to samo, ale według własnej koncepcji. Natomiast dość duże fragmenty mszy Mozart zawarł w kantacie Davidde penitente - dziele, które pisał na zamówienie w dużym pośpiechu. Do utworów sakralnych należy szereg innych dzieł: Kyrie, Offertoria, Antiphonae, Motteti. Stylistyka ich jest bardzo bogata. Mozart używał elementów chorału gregoriańskiego, który spotykał się z surowymi kontrapunktami, a czasami także z elementami operowymi. Otto Biba, ekspert muzyki Mozarta, który jest jednym z dyrektorów Towarzystwa Przyjaciół Muzyki w Wiedniu, twierdzi, że Mozart właśnie w muzyce sakralnej napisał najwięcej dzieł i nazwał go zawodowym kompozytorem kościelnym.

(ted)

Przyczyny - śmierci Mozarta

Gorączka reumatyczna, zapalenie nerek czy też włośnica? - naukowcy nadal spierają się co do przyczyn śmierci Wolfganga Amadeusza Mozarta; teorii na ten temat jest prawie 120. Mozart zmarł 5 grudnia 1791, w wieku 35 lat, w niejasnych okolicznościach. Współcześni podejrzewali, że kompozytor - który skarżył się na "smak śmierci w ustach" - został otruty przez rywala, kompozytora Antonio Salieriego lub przez masonów mszczących się za zdradę ich sekretów w operze "Czarodziejski flet". Lekarze orzekli wówczas z kolei tzw. ostrą gorączkę prosówkową ("hitziges friesefieber"), przebiegającą z wysypką. Do niedawna naukowcy mieli nadzieję, że w ustaleniu przyczyn śmierci Mozarta pomogą wyniki badań czaszki, która - ich zdaniem - mogła należeć do kompozytora. Czaszka od ponad stu lat znajduje się w posiadaniu Międzynarodowej Fundacji Mozartowskiej w Salzburgu, gdzie 27 stycznia 1756 r. urodził się Mozart. Badania czaszki prowadzili naukowcy z Instytutu Medycyny Sądowej w Innsbrucku. Ogłoszone przez nich na początku stycznia wyniki badań DNA czaszki (które porównano z DNA kości babki Mozarta) nie potwierdziły jednak hipotezy, że była to czaszka genialnego kompozytora. Na temat przyczyn śmierci Mozarta powstało aż 118 teorii, które sugerowały m.in. zapalenie płuc, chorobę weneryczną, a nawet śmierć z głodu i wycieńczenia. Do najczęściej wymienianych należą jednak gorączka reumatyczna, zapalenie nerek oraz włośnica. Zwolennikiem dwóch pierwszych jest specjalista chorób zakaźnych i patofizjolog z amerykańskiego Uniwersytetu Maryland w Baltimore, prof. Phillip A. Mackowiak, który badał przyczyny śmierci wielu sławnych ludzi, m.in. Aleksandra Wielkiego, Beethovena i Joanny d'Arc. Według Mackowiaka, o gorączce reumatycznej u Mozarta mogłyby świadczyć m.in. objawy zapalenia stawów, wysypka oraz zaburzenia ruchu, natomiast o tzw. ostrym kłębuszkowym zapaleniu nerek - obrzęk całego ciała kompozytora (na skutek uszkodzenia filtrujących krew kłębuszków nerkowych). Inny specjalista chorób zakaźnych, dr Jan V. Hirschmann z Seattle w USA, podejrzewa raczej u Mozarta włośnicę, której człowiek nabawia się wskutek spożycia niedogotowanego lub niedosmażonego mięsa chorej świni. Znajdujące się w mięsie wieprzowym larwy włośnia spiralnego uwalniają się z osłonek pod wpływem soków trawiennych w żołądku człowieka, by następnie dojrzewać i rozmnażać się w jelitach. W efekcie występuje u człowieka wysoka gorączka, plamy na skórze, bóle mięśni i żeber oraz opuchlizna. Hirschmann zwrócił uwagę, że na ok. 40 dni przed śmiercią Mozart jadł wieprzowe kotlety. Mozart był słabego zdrowia. W różnych okresach swojego życia cierpiał m.in. na rumień guzowaty, gorączkę reumatyczną, przewlekłe zapalenie krtani, dur brzuszny, ospę, zapalenie wątroby, zatrucia pokarmowe, bóle głowy i zębów. Choroba, która w 15 dni doprowadziła go do śmierci, objawiała się gorączką, bólem głowy, obfitymi potami, postępującym obrzękiem całego ciała, wymiotami i biegunką.

(ted)

Mozart i opera

W 1767 roku Mozart skomponował swoją pierwszą operę, jeśli można jej mianem określić scholastyczny dramat muzyczny Apollo et Hyacinthus (KV 38). Zachowując należny szacunek dla tej pierwszej próby, Bastien i Bastienne (1768, KV 50=46b) dała już całkiem inny rezultat. Młody muzyk był już zdolny do panowania nad tematem, a jego muzyka emanowała sielankową radością i urokiem spontaniczności. La finta semplice (1768, KV 51) jest pierwszym podejściem Mozarta do gatunku określanego opera buffa (opera komiczna). Później, na zlecenia otrzymane w Mediolanie i Salzburgu, powstały pierwsze włoskie opery (opera seria i serenata teatrale: Mitridate re di Ponto (1770, KV 87), Ascanio in Alba (1771, KV 111), Il sogno di Scipione (1771, KV 126), Lucio Silla (1772, KV 135). Pierwszym operom seria brakuje formalnej perfekcji starszego Mozarta. Libretta, ale był to powszechny mankament ówczesnych oper, są nieprzekonujące i nieprawdopodobne. W La finta giardiniera (1774-1775, KV 196), Mozart wraca do opera buffa, przewyższając wszystkie poprzednie wzory tego gatunku. Mimo wad libretta, postacie nie są już schematyczne, lecz stają się autentycznymi osobowościami, zaś muzyka dobitnie przyczynia się do ich podkreślenia. Wesele Figara, pierwsze z trzech wielkich dzieł operowych należących do gatunku opera buffa (chociaż Don Giovanni zawiera w oczywisty sposób elementy tragiczne), które Mozart skomponował na podstawie libretta Lorenza da Ponte, zostało poprzedzone pewnymi niedokończonymi utworami (Zaide (1779, KV 344), L'oca del Cairo (1783, KV 422) i dramatem muzycznym Il re pastore (1775, KV 208) oraz komedią Der Schauspieldirektor (1786, KV 486). Wesele Figara (1786, KV 492) zostało oparte na Le marriage de Figaro Pierre'a Beaumarchais, dziele, które było źle przyjęte i rzadko wykonywane we Francji przez swą krytykę wad dominujących klas społecznych (duchowieństwa i arystokracji), przeciwstawionych zdrowemu duchowi Trzeciego Stanu. W Austrii opera Mozarta także spotkała się ze sprzeciwem ze strony dworu cesarskiego, chociaż Da Ponte usunął z oryginalnego tekstu najbardziej szokujące fragmenty. Opera została po raz pierwszy wykonana wiosną 1786 roku w wiedeńskim Burgtheater, odnosząc ogromny sukces. Trylogia librett Da Ponte była kontynuowana w operach Don Giovanni (1787, KV 527) i Cosi fan tutte (1789, KV 588), obu dotykających, chociaż w bardzo różny sposób, tematu miłości między kobietą i mężczyzną. W swych dojrzałych latach Mozart skomponował dwa istotne dzieła należące do gatunku operowego: Idomeneo re di Creta (1780, KV 366) i La clemenza di Tito, (1791, KV 621). Po wielu latach od swego debiutu w niemieckim dramacie muzycznym, Mozart powrócił do tego gatunku w Uprowadzeniu z Seraju (1782, KV 384) i Czarodziejskim flecie (1791, KV 620). Czarodziejski flet był krytykowany za niedorzeczności libretta Emanuela Schikanedera, które było wielokrotnie przerabiane - pierwsze wykonanie nie odniosło zresztą sukcesu. Tym niemniej muzyka przedstawia elementy o wielkiej jasności i uduchowieniu, łącząc w unikatowy sposób sacrum i profanum.

(ted)

Mozartomania!

Wolfgang Amadeusz Mozart, którego muzyka od lat uchodzi za wzorzec klasycznej doskonałości. Również dzisiaj, jutro i następne lata, cały muzyczny świat zawsze rozpoczynać będzie obchody Mozartowskie. Można powiedzieć, że zaczyna panować swoista mozartomania. Instytucje muzyczne wręcz prześcigają się w organizowaniu festiwali, galowych koncertów i przedstawień operowych jego dzieł. A jest z czego wybierać! Twórca cudownej serenady "Eine kleine Nachtmusik", oper "Wesele Figara", "Czarodziejski flet", Symfonii "Haffnerowskiej" i "Jowiszowej" czy równie znanej i kochanej Symfonii g-moll, o której Schumann powiedział, że jest "wzorcowym dziełem zwiewnego klasycyzmu", pozostawił potomnym ogromne bogactwo muzyczne, ponad 670 utworów. W tym mamy 24 dzieła sceniczne, 51 symfonii, 55 koncertów na instrument solowy z orkiestrą, 78 utworów fortepianowych łącznie z sonatami, 38 sonat skrzypcowych, 35 kwartetów, 10 kwintetów, 19 mszy oraz Requiem d-moll, uchodzące za absolutne arcydzieło swojego gatunku. Wszystko to skomponował w trwającym zaledwie 35 lat życiu, w którym z trudem znajdował uznanie, stale walczył z przeciwnościami losu i chronicznym brakiem gotówki. Jego życie obrosło całą masą mitów i legend. Przez lata modna była hipoteza, że zmarł otruty przez zazdrosnego rywala Antonia Salieriego, kompozytora i kapelmistrza cesarskiego dworu. Podobną legendą obrósł pospieszny, anonimowy pogrzeb kompozytora. Inna legenda dotyczyła powstania "Requiem", na które zamówienie dostarczył Mozartowi tajemniczy czarno ubrany posłaniec, co nie było prawdą! Mozart od początku wiedział, dla kogo i po co pisze mszę żałobną; hrabia Walsseg chciał tym utworem uczcić pamięć zmarłej żony. Takich legend i mitów można by przytoczyć jeszcze kilka. Jedno tylko nie podlega dyskusji, urodzony w 1756 r. Mozart był cudownym dzieckiem, które razem ze starszą o pięć lat, równie utalentowaną siostrą Anną Marią, zwaną Nannrel, ojciec eksploatował bez umiaru, dla pieniędzy i sławy, obwożąc po arystokratycznych dworach Europy jako grające cuda Wunderkinder. Pierwsza ich podróż koncertowa trwała blisko cztery lata (1762-1766) i biegła przez Wiedeń, Genewę, Zurich, Paryż, Lyon, Monachium, Brukselę, Hagę i Amsterdam. Po kilkumiesięcznym odpoczynku w rodzinnym Salzburgu ruszyli ponownie, tym razem zdobywać Włochy. Oklaskiwano ich w Mediolanie (w tym mieście w 1770 r. skomponował i wystawił operę "Mitrydates"), Turynie, Rzymie, Florencji, Neapolu, Wenecji, Weronie i Bolonii, gdzie został mianowany członkiem Accademia Filarmonica. Można więc powiedzieć, że dzieciństwo Wolfganga i jego siostry upłynęło na długich podróżach. Ale jednocześnie był to czas, kiedy młody Mozart dużo komponował. W wieku 12 lat był już autorem 3 oper, 6 symfonii i około 100 innych kompozycji. Talent sprawił, że muzyka wypływała z niego szerokim, wartkim strumieniem. W większości przypadków myśl muzyczna raz przelana na papier była na tyle pełna, że rzadko wymagała poprawek. To już bezsprzeczny dowód geniuszu! To właśnie Leopold Mozart, ojciec Wolfganga (Amadeusza sam sobie ponoć wymyślił), a zarazem muzyk i kompozytor, odkrył talent syna, zostając też jego pierwszym nauczycielem. Lekcje odbywały się w czasie podróży w przerwach między kolejnymi występami. Mając 6 lat, mały Wolfgang skomponował pierwszy koncert fortepianowy. W wieku 8 lat dał światu pierwszą symfonię (Es-dur), rok później powstał jego pierwszy utwór chóralny "Bóg jest naszą ucieczką i mocą". Jako 12-letni chłopiec skomponował, na zamówienie cesarza Józefa II, operę komiczną "La finta semplice" ("Udana naiwność") - premiera 1 maja 1768 r. w Salzburgu, a już we wrześniu tego roku w Wiedniu miała miejsce premiera jego drugiej opery "Bastien und Bastienne". Po wizycie w Kaplicy Sykstyńskiej i jednorazowym wysłuchaniu "Miserere" Allegriego odtworzył partyturę tego utworu. Miał wówczas 14 lat. Tym wyczynem dowiódł absolutnego słuchu i fenomenalnej pamięci muzycznej. Dwukrotnie był członkiem orkiestry dworskiej arcybiskupa Salzburga, nie mógł jednak pogodzić się z tym, że taka praca ogranicza jego artystyczną samodzielność. Na dodatek arcybiskup Colloredo nie tylko niezbyt cenił jego muzykę, ale był też przeciwny jego częstym koncertowym podróżom. W czerwcu 1781 r., wbrew woli ojca, ostatecznie porzucił pracę w orkiestrze, o której zresztą nie miał wysokiego mniemania: "...ta orkiestra tak gruboskórna, rozmamłana i zbałamucona - pisze w liście do ojca z Paryża w 1778 r. - uczciwy człowiek z dobrymi manierami nie mógłby długo wytrzymać z tymi ludźmi". Po porzuceniu Salzburga został "wyzwolonym artystą" i przeniósł się do Wiednia, gdzie rok później - 4 sierpnia 1782 r. - poślubił Konstancję Weber, z którą miał sześcioro dzieci (przeżyło tylko dwóch synów - Carl Thomas i Franz Xaver Wolfgang). Na dziesięć lat Wiedeń stał się jego domem. W 1787 r., po śmierci Glucka, otrzymał z rąk cesarza Józefa II tytuł nadwornego kompozytora dworu cesarskiego. W tym mieście został również pochowany 7 grudnia 1791 r. w bezimiennym grobie wiedeńskiej biedoty. Okres wiedeński to czas wyjątkowej aktywności Mozarta, który utrzymywał się z udzielania lekcji gry arystokratycznej młodzieży, organizowania koncertów, na których prezentował własne kompozycje, z których wiele powstało na specjalne zamówienia. Wiedeńczycy oklaskiwali prapremiery "Uprowadzenia z Seraju" (lipiec 1782) i "Wesela Figara", którego wiedeńska premiera w maju 1786 r. miała chłodne przyjęcie, za to wręcz entuzjastycznie przyjęto dzieło w Pradze. W tym samym roku skomponował też "Dyrektora teatru". Kilka lat później "Cosi fan tutte" (styczeń 1790), "Czarodziejski flet" (wrzesień 1791) budziły już entuzjazm wiedeńskiej publiczności. Jednak dwie prapremiery z tego okresu miały miejsce w Pradze. W październiku 1787 r. wystawiono "Don Giovanniego", po którym Czesi dali mu odczuć smak powodzenia opartego na powszechnym szacunku, zrozumieniu i entuzjazmie, o czym nie mógł nawet marzyć w Wiedniu. Kilka lat później, we wrześniu 1791 r., miała miejsce prapremiera "Łaskawości Tytusa", zamówionej na uroczystości koronacyjne Leopolda II na króla Czech. Warto pamiętać, że właśnie opery wiedeńskiego okresu, poza ostatnią, stanowią dzisiaj mozartowski kanon stale obecny na światowych scenach. Na krótko przed śmiercią pracował nad "Requiem" zamówionym przez hrabiego Walssega zu która jest ostatnim dowodem jego muzycznego geniuszu. Dzieło ukończył, na podstawie zachowanych notatek i szkiców, Franz Xaver Süssmayr, jego uczeń. Fryderyk Chopin kochał Mozarta za "doskonałość formy i inwencję muzyczną", Wagner cenił jego "dramatyczność wyrazu", Strawiński: "obiektywizm i absolutność koncepcji estetycznej", a Einstein kochał "wrodzone piękno i samą prostotę". "W muzyce tego genialnego kompozytora jest coś uniwersalnego, coś, co sprawia, że nie dała się ona zamknąć w przegródce jednej epoki, zaliczyć do jakiejś muzykologicznej szufladki" - napisał Stefan Kisielewski. Dzisiaj świat ceni Mozarta za logikę, bogactwo emocji, prostotę, niepowtarzalny styl, piękno i nieprzemijającą elegancję jego muzyki, które zapewniają mu stale rosnące grono entuzjastów i wielbicieli. Napisane przez Stefana Jarosińskiego w polskiej biografii "Mozart" zdanie: "Słowa 'muzyka' i 'Mozart' stały się synonimami tego samego pojęcia. Połączyły się w jedno, i kto wymawia imię 'Mozart', ma na myśli słowo 'muzyka'. Dlaczego? Ponieważ niewielu znaleźlibyśmy kompozytorów, których życie byłoby tak bez reszty wypełnione muzyką, którzy by każde swe przeżycie umieli jak on przetransponować na muzykę i to muzykę piękną, śpiewną i zrozumiałą dla każdego" - nic nie straciło ze swojej aktualności. Mozart jest po prostu cudem, który zdarzył się tylko raz w całej historii muzyki. Jego twórczość miała zasadnicze znaczenie dla rozwoju muzyki w całej jej późniejszej historii. "Mozart to po prostu wymyślony przez Boga sposób na to, żebyśmy wszyscy czuli się niewiele warci. Ilekroć skomponujesz utwór, o którym myślisz, że jest szczególnie dobry, podcina ci skrzydła myśl, że Mozart prawdopodobnie skomponował lepszy mając dziewięć lat" - napisał David W. Barber. W takiej sytuacji trudno się dziwić, że każda okazja jest dobra, by zorganizować Rok Mozarta. Pierwszy ogłoszono w 1956 r. z okazji 200. rocznicy urodzin, drugi obchodziliśmy w 1991 r., w 200. rocznicę jego śmierci. Z tej okazji Philips wydał na 180 płytach CD niemal całą jego twórczość, a Warszawska Opera Kameralna, jako jedyny teatr na świecie, zrealizowała i wystawiła w zwartym cyklu jego wszystkie dzieła sceniczne, co stało się początkiem corocznego Festiwalu Mozartowskiego w Warszawie. Instytucje muzyczne Nowego Jorku ogłosiły z tej okazji zamiar wykonania w ciągu 1991 r. wszystkich utworów Mozarta. Nie inaczej będzie podczas Roku Mozarta 2006. Wiedeń, Salzburg, Monachium, Praga, Drezno, Nowy Jork, Tokio, Zurich, Warszawa, Bruksela wręcz prześcigają się w pomysłach prezentowania dzieł genialnego salzburczyka, ponieważ jego muzyka pozostaje niezmiennie magnesem przyciągającym publiczność. Pod jednym wszakże warunkiem, że jest prezentowana na odpowiednio wysokim poziomie, bo przyznaję, że nie ma nic gorszego niż Mozart grany bez polotu, elegancji i właściwej tej muzyce prostoty.

(ted)

W żadnym innym mieście...!

W żadnym innym mieście, jak Salzburg, nie znajdziemy tak wielu śladów Mozarta oraz jego ducha. Mozarta podbiły i zauroczyły wszelkie zakątki. To jednak żadne inne miasto nie ma tak silnej więzi z osobą genialnego kompozytora jak właśnie Salzburg. Salzburska starówka z prastarą twierdzą przyciąga gości z całego świata. Zapraszamy na przechadzkę śladami cudownego dziecka: Tutaj, w mieście książąt-arcybiskupów, przyszło ono na świat. Czekają na Państwa spacery po mieście z przewodnikiem, a także codzienne koncerty odbywające się w historycznych miejscach. Lata w Salzburgu, gdzie Mozart spędził ponad dwie trzecie swojego życia (dwadzieścia pięć lat), nacechowane są bardzo ożywioną twórczością kompozytorską. W tym okresie Mozart skomponował większą część swojego obszernego dzieła. Nie tylko prawie wszystkie symfonie powstają w Salzburgu, ale także większość koncertów oraz niemalże wszystkie divertimenta i serenady (np. serenada "Haffnerowska" czy serenada "Z rogiem pocztowym"). Ponadto w latach salzburskich Mozart komponuje prawie wszystkie swoje utwory muzyki sakralnej jak słynne msze. Także pierwsze dzieła sceniczne (m. in. "Bastien i Bastienne", "Idomeneo" i "Udawana miłość") kompozytor pisze przed przeprowadzką do stolicy monarchii, a również duża liczba słynnych utworów kameralnych Mozarta powstała w jego rodzinnym mieście. W roku 2006 przyjaciele muzyki Mozarta z całego świata będą w godny sposób świętować w Salzburgu razem z mieszkańcami miasta ten szczególny jubileusz. W centrum uwagi znajdować się będą miejsca związane z życiem kompozytora i jego twórczością oraz oczywiście bogaty program kulturalny. Została ona założona w 1880 roku w wyniku połączenia dwóch instytucji: katedralnego związku muzyki i Mozarteum. Jej zadaniem jako strażniczki spuścizny Mozarta jest opieka nad najważniejszymi oryginalnymi miejscami związanymi z kompozytorem. Jej międzynarodowy charakter i ścisłe związki z wielbicielami Mozarta na całym świecie znajdują wyraz m. in. w fakcie, że zrzesza ona ponad siedemdziesiąt wspólnot i towarzystw mozartowskich na wszystkich kontynentach. Międzynarodowa Fundacja Mozarteum jest dziś bardzo ważną instytucją kulturalną: Finansuje i prowadzi największą na świecie bibliotekę mozartowską, znajdującą się na pierwszym piętrze gmachu Mozarteum. Bibliotheca Mozartiana obejmuje ok. 35.000 tytułów i jest cennym źródłem informacji dla naukowców zajmujących się życiem i twórczością Mozarta. Oprócz biblioteki Fundacja prowadzi także Archiwum Mozartowskie, gdzie zgromadzone są materiały źródłowe o ogromnym znaczeniu dla historii kulturalnej i muzycznej miasta Salzburga. W archiwum znajdują się m. in.: kronika Międzynarodowej Fundacji Mozarteum, obrazy i grafiki przedstawiające Mozarta i współczesne mu osobistości, zbiory dotyczące historii teatru, a w tym modele kulis, szkice z projektami scenograficznymi i afisze, katalogi premier i spisy z nazwiskami artystów, zeszyty programowe, recenzje prasowe oraz archiwum fotograficzne, które jest centralną placówką zarządzającą udzielaniem praw do reprodukcji materiału fotograficznego i wizualnego. Ponadto Międzynarodowa Fundacja Mozarteum posiada znaczące zbiory mozartowskich rękopisów. Fundacja zarządza i finansuje również oba muzea mozartowskie znajdujące się w domu urodzin Mozarta i w domu, w którym mieszkał Mozart oraz troszczy się o mozartowskie miejsce pamięci w St. Gilgen. Od 1956 roku Fundacja organizuje corocznie w miesiącu urodzin kompozytora festiwal Internationale Mozartwoche“, w ramach którego odbywają się koncerty i spektakle operowe na najwyższym poziomie. Fundacja jest także wiodącym ośrodkiem naukowo-badawczym i wydawniczym, publikuje prace naukowe, a od lat zajmuje się edycją wszystkich dzieł Mozarta w ich pierwotnej wersji (ponad 130 tomów). Ten projekt ma zostać sfinalizowany jeszcze przed rozpoczęciem jubileuszowego Roku Mozartowskieg. Okazję do odpoczynku z widokiem na twierdzę Hohensalzburg znajdą Państwo w przepięknym ogrodzie Mirabellgarten. Założony przed wiekami: miejsce spokoju i kontemplacji w samym sercu miasta. O genialnym synu miasta przypominają w Salzburgu dwa pomniki Mozarta, jeden na placu Mozarta (odsłonięty w 1842 roku w obecności obydwu synów kompozytora), a drugi na wzgórzu Kapuzinerberg. Na liście ważnych miejsc związanych z najsłynniejszym Salzburczykiem nie może zabraknąć także kościołów, w których odbywały się premiery słynnych mszy Mozarta, nierzadko pod batutą samego kompozytora. W tych świątyniach w Roku Mozartowskim 2006 będzie można usłyszeć cykl wszystkich mszy Mozarta: Katedra salzburska: Jest ona najważniejszą budowlą sakralną miasta. Tutaj ochrzczono W. A. Mozarta, tutaj wzięli ślub jego rodzice i tutaj Mozart był dworskim organistą. Większość swoich utworów sakralnych Mozart skomponował dla potrzeb tej katedry: msze, propria, officia, litanie, śpiewy kościelne i sonaty sakralne. Kolegiata Św. Piotra: Dla swojego przyjaciela Hagenauera Mozart skomponował mszę Dominikusmesse“, którą po raz pierwszy wykonano w tej kolegiacie w 1769 r. Kościół kolegialny: W tej przepysznej barokowej budowli autorstwa Johanna Bernharda Fischera von Erlach odbyła się w roku 1769 premiera Mszy d-moll. Także w Rezydencji arcybiskupów salzburskich oraz w auli starego uniwersytetu natkniemy się na ślady Mozarta. W obu miejscach Mozart występował regularnie jako członek salzburskiej orkiestry dworskiej (katedralnej), a jego liczne dzieła zostały tam wykonane po raz pierwszy. I tak w roku 1767 w sali rycerskiej Rezydencji odbyła się premiera oratorium "O powinności pierwszego przykazania". W auli uniwersyteckiej Mozart wystąpił po raz pierwszy publicznie jeszcze jako dziecko w sztuce teatralnej, a jego pierwsza opera Apollo et Hyazinth“ miała premierę także w tej sali. Na cmentarzu Sebastiana (Sebastians Friedhof), wejście od ulicy Linzergasse, można odwiedzić grób ojca kompozytora, Leopolda Mozarta oraz mogiłę żony geniusza, Konstancji. Natomiat w ogrodzie Bastionsgarten niedaleko pałacu Mirabell stoi tzw. domek "Czarodziejskiego fletu", w którym według tradycji Mozart napisał niektóre części tej słynnej opery. Wolfgang Amadeusz Mozart przyszedł na świat 27 stycznia 1756 roku w kamienicy zwanej Hagenauer Haus", w sercu Salzburga przy ulicy Getreidegasse 9, gdzie rodzina Mozartów mieszkała od 1747 do 1773 roku. Tutaj Mozart spędza swoje dzieciństwo i okazuje się nie tylko muzycznym cudownym dzieckiem, wirtuozem fortepianu i skrzypiec, oczarowującym słuchaczy grą, lecz także niesłychanie utalentowanym kompozytorem (pierwsze utwory Mozart napisał w wieku zaledwie pięciu lat). Dom urodzin Mozarta to dziś muzeum, w którym zgromadzono liczne słynne pamiątki po kompozytorze, jak np. dziecięce skrzypeczki Mozarta, jego skrzypce koncertowe, klawikord, fortepian młoteczkowy, portrety i listy rodziny Mozartów. Wystawiono także rękopisy, cenne dokumenty i oryginalne przedmioty znajdujące się niegdyś w posiadaniu Mozartów, oryginalne portrety i historyczne instrumenty muzyczne. W ramach Roku Mozartowskiego w domu urodzin Mozarta zaplanowano szereg ekspozycji specjalnych, których tematem będą różne aspekty życia kompozytora. W roku 1773 Mozartowie przenoszą się do nowego mieszkania przy ówczesnym placu Hannibala (dzisiaj Makartplatz 8), ponieważ mieszkanie na trzecim piętrze kamieniczki przy ulicy Getreidegasse wskutek powiększenia się rodziny o nowych potomków zrobiło się za małe. Nowy adres znany jest w Salzburgu także pod nazwą "Tanzmeisterhaus". W nowym, obszernym mieszkaniu znalazło się teraz wystarczająco dużo miejsca na spotkania z przyjaciółmi i muzykami. Również późniejszy librecista "Czarodziejskiego fletu" Emanuel Schikaneder był tu częstym gościem. W tym domu Mozart napisał w latach 1773 – 1780 między innymi symfonie, divertimenta, serenady, koncerty fortepianowe i skrzypcowe, jeden koncert na fagot, arie, msze i inne dzieła muzyki sakralnej. Także tutaj skomponował opery "Il Re Pastore" (Król pasterz) KV 208, "La Finta Giardiniera" (Rzekoma ogrodniczka) KV 196 i "Idomeneo" KV 366. Niewiele osób kojarzy gminę St. Gilgen nad jeziorem Wolfgangsee, położoną 25 km na wschód od Salzburga, z osobą Mozarta. W St. Gilgen nie powstało żadne z licznych dzieł Mozarta, sam Mozart nigdy nie przybył do tej miejscowości. We wrześniu 1773 roku ojciec Leopold Mozart zamierzał podczas podróży powrotnej z Wiednia do Salzburga odbyć pielgrzymkę do St. Wolfgang, miejscowości, gdzie szczególnie czczony jest święty Wolfgang, patron wioski i oczywiście także patron latorośli, a w której Wolfgang Amadeusz jeszcze nigdy nie był. Ponadto Leopold pragnął pokazać synowi słynne miejsce urodzenia matki kompozytora, St. Gilgen. Z tych planów nic jednak nie wyszło. Mozart nigdy nie dopełnił także przyrzeczenia danego swojej siostrze, że "w następnym roku na wiosnę z całą pewnością w Salzburgu oraz w St. Gilgen weźmie ją w ramiona jako panią von Sonnenburg i uściska także jej małżonka." Jednakże historia tego miejsca nierozerwalnie związana jest z życiem Mozarta. St. Gilgen było bardzo ważnym miejscem dla trzech osób z jego rodziny: jego dziadek pracował jako sędzia w St. Gilgen, jego matka przyszła na świat w tej miejscowości, a siostra po wyjściu za mąż tam właśnie się osiedliła.

(ted)